Filtry w centrali wentylacyjnej działają tak dobrze, jak dobrze są zamontowane. Jeśli między ramą filtra a obudową zostanie szczelina, część powietrza przejdzie obok filtra i nie zostanie oczyszczona, a deklarowana klasa filtracji przestaje mieć znaczenie. To zjawisko nazywa się bypassem i jest jedną z najczęstszych przyczyn zabrudzonych wymienników, mimo że filtr jest nowy.
Czym jest bypass filtra i dlaczego psuje filtrację
Klasa filtracji, na przykład według ISO 16890, jest wyznaczana w badaniu dla filtra poprawnie osadzonego w stanowisku pomiarowym. W centrali powietrze wybiera drogę o najmniejszym oporze. Jeśli obok filtra jest szczelina, część strumienia przepłynie nią bez filtracji, a im bardziej zabrudzony filtr (czyli im większy jego opór), tym większa część powietrza będzie go omijać.
Poniższy przykład jest ilustracyjny i zakłada, że powietrze przechodzące przez szczelinę w ogóle nie jest filtrowane:
- filtr o skuteczności 80% i 5% powietrza omijającego filtr: skuteczność całego stopnia filtracji spada do ok. 76%,
- ten sam filtr i 10% powietrza omijającego filtr: skuteczność spada do ok. 72%.
To uproszczenie, bo w praktyce rozkład przepływu zależy od konstrukcji centrali, ale pokazuje, że nawet niewielka szczelina realnie obniża skuteczność filtracji. Nieprzefiltrowany pył osiada dalej, na wymienniku, nagrzewnicy czy chłodnicy.
Gdzie najczęściej powstaje bypass
- między ramą filtra a ramą montażową lub prowadnicami,
- w szczelinach między kilkoma filtrami zamontowanymi obok siebie,
- przy brakującej, zniszczonej lub źle ułożonej uszczelce,
- przy odkształconej ramie filtra albo zbyt luźno osadzonym filtrze,
- przy filtrze o niewłaściwych wymiarach, na przykład zamienniku "prawie pasującym",
- przy filtrze zamontowanym odwrotnie względem kierunku przepływu powietrza,
- przy źle zamkniętych drzwiczkach sekcji filtracyjnej lub niedociśniętych zaciskach.
Po czym poznać, że powietrze omija filtr
- pył lub ciemne smugi po czystej stronie, wzdłuż krawędzi ramy,
- zabrudzony wymiennik lub nagrzewnica mimo regularnej wymiany filtrów,
- spadek ΔP na nowym filtrze wyraźnie poniżej wartości z karty katalogowej przy podobnym przepływie (więcej o pomiarze ΔP w artykułach ΔP rzeczywiste vs katalogowe i presostat czy przetwornik różnicy ciśnień),
- pogorszenie jakości powietrza nawiewanego mimo prawidłowej klasy filtra,
- szczeliny widoczne gołym okiem po wyjęciu filtra lub przy oględzinach ramy.
Jak sprawdzić szczelność montażu krok po kroku
- Wyłącz centralę i zabezpiecz ją przed przypadkowym uruchomieniem
- Obejrzyj ramę filtra, uszczelkę i ramę montażową. Szukaj braków, odkształceń i zabrudzeń po czystej stronie.
- Sprawdź, czy filtr zgadza się z dokumentacją centrali pod względem wymiarów, grubości ramy i kierunku przepływu.
- Przy zamkniętej, ciemnej sekcji oświetl filtr latarką od strony brudnej i zajrzyj po stronie czystej. Światło widoczne wokół ramy oznacza szczelinę.
- Po uruchomieniu odczytaj ΔP nowego filtra i zapisz je jako odniesienie do późniejszych odczytów.
Jak uniknąć nieszczelności przy montażu
- dobieraj filtr do wymiarów ramy i sekcji, a nie "w przybliżeniu" (pomiar opisujemy w artykule jak zmierzyć i zamówić filtr kieszeniowy na wymiar),
- stosuj uszczelki i elementy dociskowe przewidziane dla danego typu ramy, zgodnie z zaleceniami producenta centrali,
- nie wciskaj większego filtra na siłę, bo odkształcona rama sama tworzy szczeliny,
- przy kilku filtrach obok siebie sprawdź połączenia między ramami i listwy dociskowe,
- montuj filtr zgodnie z oznaczeniem kierunku przepływu, a kieszenie rozprostuj, żeby nie zaginały się ani nie stykały,
- przy każdej wymianie sprawdź stan uszczelek i prowadnic, nie tylko sam filtr.
Zamienniki i filtry na wymiar a szczelność
Zamiennik o kilku milimetrach różnicy w wymiarach ramy to jedno z najczęstszych źródeł bypassu. Dlatego przy wyborze zamiennika warto sprawdzić nie tylko klasę, ale też dokładne wymiary i konstrukcję ramy, o czym piszemy w artykule oryginalne czy zamienne filtry powietrza. To samo dotyczy doboru filtra do konkretnej centrali, opisanego w poradniku doboru filtra do centrali. Szczelina często wynika też z samej konstrukcji i jakości wykonania filtra, co jest jednym z powodów, dla których filtry tej samej klasy zachowują się różnie.
Filtry kieszeniowe w ofercie TECHMES
TECHMES produkuje filtry kieszeniowe do central wentylacyjnych, także na wymiar, dopasowane do ramy konkretnej centrali. Wystarczy podać wymiary ramy albo przesłać zdjęcie filtra lub tabliczki znamionowej. Jeśli podejrzewasz, że w Twojej centrali powietrze omija filtr, a nie wiesz, gdzie szukać przyczyny, skontaktuj się z nami i pomożemy ją ustalić.
Co to jest bypass filtra w centrali wentylacyjnej?
To sytuacja, w której część powietrza omija filtr przez szczeliny, na przykład między ramą filtra a obudową, i nie jest filtrowana. Dotyczy to także szczelin między sąsiednimi filtrami albo wokół uszkodzonej uszczelki.
Czy filtr F7 lub F9 działa, gdy powietrze go omija?
Filtr nadal zatrzymuje to powietrze, które przez niego przepływa, ale ta część, która przechodzi szczeliną, jest nieoczyszczona. Skuteczność całego stopnia filtracji jest więc niższa niż deklarowana klasa filtra.
Jak sprawdzić, czy filtr w centrali jest zamontowany szczelnie?
Przy wyłączonej i zabezpieczonej centrali obejrzyj ramę i uszczelkę, a następnie oświetl filtr latarką od strony brudnej i sprawdź, czy światło przedostaje się wokół ramy. W instalacjach o wyższych wymaganiach szczelność weryfikuje się testem dymowym lub licznikiem cząstek.
Czy nieszczelność można uszczelnić taśmą albo pianką?
Lepiej stosować uszczelki i elementy dociskowe przewidziane dla danego typu ramy, zgodnie z zaleceniami producenta centrali. Doraźne rozwiązania mogą się odkształcać lub odklejać, a w razie wątpliwości warto skonsultować się z serwisem.
Czy zamiennik o nieco innych wymiarach może powodować bypass?
Tak. Nawet niewielka różnica wymiarów ramy lub jej konstrukcji może zostawić szczelinę, przez którą powietrze omija filtr. Przy zamienniku sprawdź dokładne wymiary, a nie tylko klasę filtracji.