Wymiana filtrów w centrali to rutyna, ale to, co dzieje się ze zużytym filtrem, często nie jest nikomu przypisane. Tymczasem w firmie zużyty filtr to odpad, który trzeba prawidłowo sklasyfikować, udokumentować i przekazać uprawnionemu odbiorcy. Dobra wiadomość jest taka, że w typowej instalacji wentylacyjnej sprawa jest prosta. Trzeba tylko wiedzieć, kiedy zwykły filtr przestaje być "zwykłym" odpadem.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani decyzji odbiorcy odpadów. Kwalifikacja odpadu zależy od konkretnej sytuacji, a odpowiada za nią jego wytwórca.
Czy zużyty filtr powietrza to odpad niebezpieczny?
Domyślnie nie. O tym, czy odpad jest niebezpieczny, decyduje nie typ filtra, lecz to, czym był zanieczyszczony podczas pracy. Filtr, który przez miesiące zatrzymywał zwykły pył, pyłki i kurz w biurze czy sklepie, nie zmienia się w odpad niebezpieczny tylko dlatego, że jest brudny. Sytuacja wygląda inaczej, gdy filtr zatrzymywał substancje niebezpieczne.
Dwa kody, które zwykle wchodzą w grę
Zużyte materiały filtracyjne mieszczą się w grupie 15 katalogu odpadów, określonego w rozporządzeniu Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020 poz. 10). Najczęściej wybiera się jeden z dwóch kodów:
- 15 02 03: sorbenty, materiały filtracyjne, tkaniny do wycierania i ubrania ochronne inne niż wymienione w 15 02 02. To kod dla filtrów, które nie zostały zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi, na przykład z biur, sklepów, hotelowych i standardowych central wentylacyjnych,
- 15 02 02*: te same materiały zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi. Gwiazdka oznacza odpad niebezpieczny.
Kiedy filtr może być odpadem niebezpiecznym
Ocena zależy od tego, co zatrzymał filtr, a nie od jego klasy filtracji. Podwyższone ryzyko jest tam, gdzie powietrze zawiera substancje niebezpieczne, na przykład:
- w lakierniach, malarniach i zakładach, w których występują rozpuszczalniki i farby,
- w halach produkcyjnych z procesami chemicznymi lub wydzielaniem substancji niebezpiecznych,
- w laboratoriach i obiektach, w których wentylacja usuwa powietrze z materiałami biologicznymi lub chemicznymi,
- w instalacjach z filtrami węglowymi nasyconymi szkodliwymi substancjami (więcej o ich działaniu w artykule filtry węglowe w wentylacji),
- w obiektach ochrony zdrowia, gdzie obowiązują odrębne zasady postępowania z odpadami medycznymi i zakaźnymi.
To przykłady, a nie lista zamknięta. Ostateczna klasyfikacja zależy od rodzaju zanieczyszczeń. Jeśli masz wątpliwości, warto oprzeć się na kartach charakterystyki substancji obecnych w procesie albo skonsultować się z doradcą ds. gospodarki odpadami lub z odbiorcą odpadów.
Kto odpowiada za prawidłowy kod odpadu
Za przypisanie właściwego kodu odpowiada wytwórca odpadu. Odbiorca przy przyjęciu sprawdza zgodność kodu i masy, ale nie zdejmuje z wytwórcy odpowiedzialności za klasyfikację. W praktyce oznacza to, że nie wystarczy "oddać filtry komuś, kto je zabierze". Trzeba wiedzieć, jaki kod trafi do dokumentów.
Obowiązki firmy: BDO, ewidencja i karta przekazania odpadu
Przedsiębiorca wytwarzający odpady podlega przepisom ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach. W praktyce oznacza to m.in.:
- wpis do Bazy Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami (BDO), o ile nie zachodzi przewidziany w przepisach wyjątek,
- prowadzenie ewidencji odpadów, w tym karty ewidencji odpadu,
- wystawienie karty przekazania odpadu (KPO) w systemie BDO przy przekazaniu odpadu odbiorcy,
- składanie rocznego sprawozdania o wytworzonych odpadach, w terminie do 15 marca za rok poprzedni,
- przekazywanie odpadów wyłącznie podmiotom uprawnionym do ich zbierania lub przetwarzania, także w przypadku odpadów niebezpiecznych.
Przepisy przewidują wyłączenia z części obowiązków dla niewielkich ilości niektórych odpadów. Progi i warunki zmieniały się w czasie, dlatego przed uznaniem, że Twoja firma jest zwolniona, sprawdź aktualne rozporządzenie albo zapytaj doradcę.
Jak postępować ze zużytymi filtrami w praktyce
- wymień filtr zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i wyłącz centralę przed demontażem,
- zapakuj zużyty filtr do worka lub pojemnika, żeby ograniczyć pylenie podczas transportu i przechowywania,
- zbieraj filtry według kodów, a odpadów niebezpiecznych nie mieszaj z innymi,
- oznacz miejsce magazynowania i zachowaj dokumentację (kody, masy, daty przekazania),
- przekaż odpad podmiotowi z uprawnieniami i sprawdź, że w KPO jest właściwy kod.
Czego nie robić
- nie wyrzucać zużytych filtrów z działalności firmy do pojemników na odpady komunalne,
- nie spalać filtrów samodzielnie,
- nie mieszać odpadów niebezpiecznych ze zwykłymi,
- nie "ratować" filtra myciem, bo filtry włókninowe są jednorazowe (czy można myć filtr powietrza),
- nie zakładać z góry, że filtr jest "zwykłym" odpadem, jeśli instalacja pracuje w środowisku z substancjami niebezpiecznymi.
Filtry z gospodarstw domowych
Zużyty filtr z rekuperatora w domu jednorodzinnym to co innego niż odpad z działalności firmy. Zasady segregacji w gospodarstwie domowym ustala gmina, dlatego sprawdź regulamin w swojej gminie lub zapytaj PSZOK. Dla filtrów z domowych oczyszczaczy i rekuperatorów zwykle wystarcza zbiórka odpadów zmieszanych, ale zawsze stosuj się do lokalnych zasad.
Filtry w ofercie TECHMES
TECHMES produkuje filtry kieszeniowe do central wentylacyjnych, także na wymiar. Pomożemy dobrać filtr do centrali i do warunków pracy instalacji. O tym, jak ocenić moment wymiany, piszemy w artykule kiedy wymieniać filtr powietrza. Jeśli masz pytania dotyczące doboru, skontaktuj się z nami.
Jaki kod odpadu mają zużyte filtry z centrali wentylacyjnej?
Filtry niezanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi klasyfikuje się zwykle jako 15 02 03. Jeśli filtr zatrzymywał substancje niebezpieczne, właściwy jest kod 15 02 02*, czyli odpad niebezpieczny. Ostateczną klasyfikację ustala wytwórca odpadu.
Czy zużyty filtr powietrza to odpad niebezpieczny?
Nie zawsze. O tym decyduje rodzaj zanieczyszczeń zatrzymanych przez filtr, a nie typ filtra. Filtr z biura czy sklepu to zwykle odpad inny niż niebezpieczny, natomiast filtr z lakierni lub zakładu chemicznego może być odpadem niebezpiecznym.
Czy zużyte filtry z firmy można wyrzucić do kontenera na odpady komunalne?
Nie. Zużyte filtry z działalności firmy to odpad, który należy przekazać podmiotowi uprawnionemu do jego odbioru, z dokumentacją w systemie BDO. Zasady dla gospodarstw domowych ustala gmina.
Kto odpowiada za przypisanie kodu odpadu?
Wytwórca odpadu. Odbiorca sprawdza zgodność kodu i masy przy przyjęciu, ale to wytwórca odpowiada za właściwą klasyfikację.
Czy firma, która wymienia kilka filtrów rocznie, musi być w BDO?
Przepisy przewidują wyłączenia z części obowiązków dla niewielkich ilości niektórych odpadów, ale progi i warunki zmieniały się w czasie. Sprawdź aktualne rozporządzenie albo skonsultuj się z doradcą ds. gospodarki odpadami.
Co zrobić z filtrami z lakierni lub laboratorium?
Zastanów się, czym były zanieczyszczone. Jeśli zatrzymywały substancje niebezpieczne, mogą wymagać kwalifikacji jako odpad niebezpieczny. Oprzyj się na kartach charakterystyki substancji i skonsultuj z doradcą ds. odpadów lub odbiorcą.