EcoDesign brzmi jak kolejna unijna papierologia, ale w praktyce ma bardzo konkretne przełożenie na to, jaką centralę wentylacyjną można dziś legalnie kupić i zamontować. Dla inwestora, który planuje nową instalację albo modernizację starej, znajomość tych wymogów pozwala uniknąć sytuacji, w której wybrane urządzenie w ogóle nie powinno trafić na rynek.
Czym jest EcoDesign i skąd się wzięło
EcoDesign, znane też jako ErP (Energy related Products), to dyrektywa 2009/125/WE ustanawiająca ogólne zasady efektywności energetycznej dla produktów związanych z energią. Dla systemów wentylacyjnych szczegółowe wymagania określa Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1253/2014. To nie jest zalecenie ani dobra praktyka. Spełnienie określonych wymagań jest warunkiem wprowadzenia objętych rozporządzeniem urządzeń wentylacyjnych do obrotu na rynku UE.
Dwuetapowe wdrożenie - 2016 i 2018
Rozporządzenie 1253/2014 wprowadzało wymagania w dwóch etapach: pierwszy zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2016 roku, drugi, bardziej rygorystyczny, od 1 stycznia 2018 roku. Rozporządzenie rozróżnia dwie kategorie urządzeń: systemy wentylacyjne przeznaczone do budynków mieszkalnych oraz systemy przeznaczone do budynków niemieszkalnych, dla których wymagania i sposób ich liczenia się różnią.
Co konkretnie musi spełniać centrala wentylacyjna
Rozporządzenie nakłada na producentów szereg wymagań konstrukcyjnych i informacyjnych, między innymi:
- wymagania dotyczące minimalnej sprawności odzysku ciepła dla jednostek wyposażonych w system odzysku ciepła,
- limit jednostkowej mocy wentylatorów (SFP), czyli ile energii elektrycznej centrala zużywa na przetłoczenie określonej ilości powietrza,
- wymagania dotyczące efektywności energetycznej układu napędowego oraz możliwości regulacji wydajności wentylatorów. W praktyce w wielu nowoczesnych centralach stosowane są wentylatory z silnikami EC, które pozwalają efektywnie regulować wydajność i ograniczać zużycie energii,
- wymagania dotyczące monitorowania lub sygnalizowania konieczności wymiany filtrów,
- maksymalny dopuszczalny poziom nieszczelności obudowy,
- publicznie dostępną instrukcję demontażu urządzenia po zakończeniu eksploatacji.
Dla central przeznaczonych do budynków mieszkalnych dochodzi dodatkowo obowiązek etykietowania energetycznego, wynikający z osobnego Rozporządzenia Delegowanego (UE) nr 1254/2014. Etykieta ma umożliwić porównanie urządzeń różnych producentów na podobnej zasadzie, na jakiej porównuje się lodówki czy pralki.
Co to oznacza dla instalacji, która już działa
Wymogi EcoDesign dotyczą przede wszystkim wprowadzania produktów do obrotu i oddawania ich do użytkowania, a nie nakładają automatycznego obowiązku wymiany starszych, legalnie eksploatowanych central. Centrala kupiona przed 2018 rokiem może legalnie pracować dalej. Inaczej wygląda sytuacja przy modernizacji, przebudowie lub wymianie całej jednostki. W takim przypadku trzeba ocenić zakres zmian i sprawdzić, jakie wymagania mają zastosowanie do powstającego rozwiązania. Sama wymiana pojedynczego podzespołu w istniejącej centrali nie oznacza automatycznie, że cała centrala staje się nowym urządzeniem objętym wszystkimi wymaganiami obowiązującymi dla nowych jednostek.
EcoDesign nie zawsze oznacza konieczność wymiany całej centrali
Stara centrala nie musi być automatycznie przeznaczona do wymiany tylko dlatego, że nie spełnia dzisiejszych standardów energetycznych. W wielu przypadkach warto najpierw ocenić jej stan techniczny, sprawność wentylatorów, wymiennika, automatykę, szczelność obudowy oraz możliwość modernizacji poszczególnych podzespołów.
Przy okazji planowania takich prac warto również sprawdzić stan pozostałych podzespołów, o czym piszemy w artykule o przeglądzie HVAC przed sezonem grzewczym.
Czy stara centrala wentylacyjna musi zostać wymieniona z powodu EcoDesign?
Nie. Wymogi EcoDesign dotyczą wprowadzania nowych urządzeń do obrotu, a nie użytkowania central kupionych wcześniej. Nowe wymagania obowiązują w momencie zakupu nowej centrali lub podzespołu.
Czym różni się EcoDesign od etykiety energetycznej?
EcoDesign (Rozporządzenie 1253/2014) to minimalne wymagania techniczne warunkujące dopuszczenie urządzenia do obrotu. Etykieta energetyczna (Rozporządzenie 1254/2014) dotyczy tylko central do budynków mieszkalnych i ma ułatwić porównanie urządzeń różnych producentów.
Czy silnik AC w centrali oznacza, że urządzenie jest niezgodne z przepisami?
Nie. Sam fakt zastosowania silnika AC nie oznacza automatycznie, że istniejąca centrala jest niezgodna z przepisami. Kluczowe znaczenie ma m.in. data i sposób wprowadzenia urządzenia do obrotu oraz zakres ewentualnej późniejszej modernizacji.
Czy wymogi EcoDesign dotyczą też central przemysłowych, a nie tylko mieszkaniowych?
Tak. Rozporządzenie 1253/2014 obejmuje zarówno systemy wentylacyjne dla budynków mieszkalnych, jak i niemieszkalnych, choć sposób liczenia wymagań i konkretne progi różnią się między tymi kategoriami.